info@btl.tl 3311539

Konsultasaun PΓΊblika ho Benefisiariu sira Ligadu ho Projetu Bee, Saneamentu & Drenajen

Díli, 30/04/2024, Jestór RP/GIS Bee Timor-Leste, Empreza Públika (BTL, E.P), Almeida Boavida no Jestór SOM BTL, E.P Carlos Guterres ho ekipa hamutuk ho parte Millenium Challenge Account Timor-Leste, Institutu Públiku (MCA-TL, I.P), kompañia Konsultór Nicholas O'Dwyer Ltd (NOD) no Reprezentante SEEAS, Asesór Zeca Smith halo konsultasaun públika ho parte interesada sira, autoridade postu-administrativu Dom Aleixo, lideransa suku, aldeia hosi suku Manleuana no Comoro. Atividade konsultasaun públika ne’e rasik realiza iha sede suku Comoro, Díli.
 
Objetivu hosi atividade ne’e, hodi halo konsultasaun ho parte relevante sira nomos lideransa komunitária suku no aldeia, atu nune’e bele hetan rekomendasaun ou sujestaun ruma, nune’e bele tau iha konsiderasaun durante hala’o estudu nomos hosi informasaun ne’ebé hetan hosi konsultasaun ne’e, bele konklui termu referénsia (TOR) faze daruak nian, molok hakat ba DED.
 
Iha biban ne’e, Jestór RP/GIS hatete, projetu Bee, Saneamentu & Drenajen ne’ebé sei implementa iha Bebonuk ne’e, hodi reduz stunting ou raes badak no moras konstajioza sira seluk, tanba konsumu bee rai okos ne’ebé kontaminadu hosi fo’er.
"πΏπ‘œπ‘  𝑑𝑒𝑛𝑖 π‘–π‘‘π‘Ž π‘–β„Žπ‘Ž 𝐷𝑖́𝑙𝑖, π‘–π‘‘π‘Ž π‘Žπ‘‘π‘’ β„Žπ‘Žπ‘Ÿπ‘–π‘– π‘–π‘‘π‘Ž π‘›π‘–π‘Ž π‘ π‘’π‘›π‘‘π‘Ÿπ‘’ π‘‘π‘Ÿπ‘Žπ‘‘π‘Žπ‘šπ‘’π‘›π‘‘π‘’ π‘–π‘‘π‘Ž π‘˜π‘œπ‘›π‘Ž-π‘π‘ŽΜ 𝑏𝑒𝑒 π‘“π‘œ’π‘’π‘Ÿ π‘›π‘–π‘Žπ‘› π‘‘π‘’π‘Ÿπ‘Žπ‘›π‘‘π‘’ 𝑛𝑒’𝑒 π‘–π‘‘π‘Ž π‘™π‘Žπ‘–β„Žπ‘Ž. π»π‘’π‘šπ‘’ 𝑏𝑒𝑒 π‘“π‘œ’π‘’π‘Ÿ π‘šπ‘Žπ‘˜ π‘Ÿπ‘’π‘§π‘’π‘™π‘‘π‘Ž π‘šπ‘œπ‘Ÿπ‘Žπ‘  π‘–π‘‘π‘Ž π‘›π‘Žπ‘Ÿπ‘Žπ‘› 𝑠𝑑𝑒𝑛𝑑𝑖𝑛𝑔 π‘›π‘œ π‘™π‘Ž’π‘œΜπ‘  π‘–π‘‘π‘Ž 𝑛𝑒’𝑒 𝑑𝑒’𝑖𝑑 π‘šπ‘Žπ‘–π‘π‘’Μ β„Žπ‘œ π‘šπ‘œπ‘  π‘šπ‘œπ‘Ÿπ‘Žπ‘  π‘šπ‘Žπ‘™π‘Žπ‘Ÿπ‘–π‘Ž π‘›π‘œ π‘‘π‘–π‘Žπ‘Ÿπ‘’π‘Ž. π‘€π‘œπ‘Ÿπ‘Žπ‘  β„Žπ‘–π‘Ÿπ‘Žπ‘˜ 𝑛𝑒’𝑒 β„Žπ‘œπ‘‘π‘’, π‘–π‘šπ‘π‘™π‘–π‘˜π‘Ž β„Žπ‘œπ‘ π‘– π‘–π‘‘π‘Ž π‘˜π‘œπ‘›π‘ π‘’π‘šπ‘’ 𝑏𝑒𝑒 π‘“π‘œ’π‘’π‘Ÿ, π‘’π‘›π‘‘π‘Žπ‘’π‘›, π‘π‘Ÿπ‘œπ‘—π‘’π‘‘π‘’ π‘–π‘‘π‘Ž 𝑛𝑒’𝑒 β„Žπ‘œ π‘œπ‘π‘—π‘’π‘‘π‘–π‘£π‘’, π‘šπ‘Žπ‘– π‘Žπ‘‘π‘’ π‘Žπ‘—π‘’π‘‘π‘Ž β„Žπ‘œπ‘‘π‘– π‘Ÿπ‘’π‘‘π‘’π‘§ π‘šπ‘œπ‘Ÿπ‘Žπ‘  β„Žπ‘–π‘Ÿπ‘Žπ‘˜ 𝑛𝑒’𝑒, π‘π‘Ÿπ‘œπ‘—π‘’π‘‘π‘’ π‘–π‘‘π‘Ž 𝑛𝑒’𝑒 π‘Žπ‘‘π‘’ β„Žπ‘Žπ‘™π‘œ π‘‘π‘Ÿπ‘Žπ‘‘π‘Žπ‘šπ‘’π‘›π‘‘π‘’ π‘π‘Ž 𝑏𝑒𝑒 π‘“π‘œ’π‘’π‘Ÿ π‘ π‘–π‘Ÿπ‘Ž, π‘Žπ‘‘π‘’ 𝑛𝑒𝑛𝑒’𝑒 π‘™π‘Žπ‘π‘’π‘™π‘’ π‘˜π‘œπ‘›π‘‘π‘Žπ‘šπ‘–π‘›π‘Ž π‘–π‘‘π‘Ž π‘›π‘–π‘Ž 𝑏𝑒𝑒 π‘Ÿπ‘Žπ‘– π‘œπ‘˜π‘œπ‘ . π‘‡π‘Žπ‘›π‘π‘Ž π‘–π‘‘π‘Ž π‘›π‘–π‘Ž 𝑏𝑒𝑒 π‘–β„Žπ‘Ž 𝐷𝑖́𝑙𝑖 π‘™π‘Žπ‘Ÿπ‘Žπ‘› 𝑛𝑒’𝑒, 𝐡𝑇𝐿, 𝐸.𝑃 π‘›π‘–π‘Žπ‘› π‘–β„Žπ‘Ž π‘π‘œπ‘ π‘’ 26, π‘ π‘’π‘–π‘‘π‘Žπ‘’π‘˜ β„Žπ‘Žπ‘‘π‘’π‘›π‘’ π‘π‘œπ‘ π‘’ π‘π‘Ÿπ‘–π‘£π‘Žπ‘‘π‘’ π‘ π‘–π‘Ÿπ‘Ž 𝑛𝑒’𝑒𝑏𝑒́ π‘’π‘šπ‘Ž π‘“π‘’π‘Ÿπ‘Ž π‘Ÿπ‘Žπ‘ π‘–π‘˜, π‘šπ‘Žπ‘–π‘π‘’Μ π‘™π‘Ž π‘˜π‘œπ‘›π‘‘π‘Ÿπ‘œπ‘™π‘Ž, π‘’π‘›π‘‘π‘Žπ‘’π‘› 𝑏𝑒𝑙𝑒 π‘˜π‘œπ‘›π‘‘π‘Žπ‘šπ‘–π‘›π‘Ž β„Žπ‘œ π‘“π‘œ’π‘’π‘Ÿ π‘ π‘–π‘Ÿπ‘Ž”, hatete Jestór RP/GIS BTL, E.P.
 
Jestór RP/GIS BTL, E.P mos husu ba lideransa suku no aldeia sira, atu informa ba populasaun sira iha sira nia suku no aldeia, hodi koopera no fasilita tékniku sira, wainhira sira tun bá terrenu atu rejista ou foti dadus kona-bá uma kain sira nia fosa sentina nian. Tanba projetu ne’e wainhira finaliza, sei konekta fosa sentina kada uma sira ba sistema refere, hodi halo tratamentu.
 
Reprezentante Diretór-Ezekutivu MCA-TL, E.P esplika bazeia ba estudu katak maioria bee rai okos kontaminadu ho bee fo’er ne’ebé produz hosi abitante sira, hodi rezulta moras stunting no seluk tan. Tanba ne’e, projetu refere atu reduz moras sira ne’e.
 
“πΏπ‘–π‘’β„Žπ‘œπ‘ π‘– 𝑒𝑠𝑑𝑒𝑑𝑒 𝑛𝑒’𝑒𝑏𝑒́ π‘šπ‘Žπ‘˜ π‘–β„Žπ‘Ž π‘›π‘œπ‘‘π‘Ž π‘˜π‘Žπ‘‘π‘Žπ‘˜ π‘˜π‘œπ‘›π‘‘π‘Žπ‘šπ‘–π‘›π‘Žπ‘ π‘Žπ‘’π‘› 𝑏𝑒𝑒 π‘ π‘–π‘Ÿπ‘Ž 𝑛𝑒’𝑒 π‘šπ‘Žπ‘–π‘œπ‘Ÿπ‘–π‘Ž π‘˜π‘Žπ‘’π‘§π‘Ž β„Žπ‘œπ‘ π‘– π‘–π‘‘π‘Ž π‘›π‘–π‘Ž 𝑏𝑒𝑒 π‘ π‘–π‘Ÿπ‘Ž 𝑛𝑒’𝑒𝑏𝑒́ π‘šπ‘Žπ‘˜ π‘–π‘‘π‘Ž π‘π‘Ÿπ‘œπ‘‘π‘’π‘§ β„Žπ‘œπ‘ π‘– π‘’π‘šπ‘Ž π‘˜π‘Žπ‘–π‘› π‘˜π‘Žπ‘‘π‘Ž π‘™π‘œπ‘Ÿπ‘œπ‘›, β„Žπ‘Žπ‘›π‘’π‘ π‘Žπ‘› 𝑏𝑒𝑒 π‘“π‘œ’π‘’π‘Ÿ β„Žπ‘œπ‘ π‘– π‘ π‘’π‘›π‘‘π‘–π‘›π‘Ž, π‘’π‘›π‘‘π‘Žπ‘’π‘› 𝑏𝑒𝑒 π‘ π‘–π‘Ÿπ‘Ž 𝑛𝑒’𝑒 β„Žπ‘œπ‘‘π‘– π‘–π‘›π‘“π‘–π‘™π‘‘π‘Ÿπ‘Ž π‘π‘Ž π‘Ÿπ‘Žπ‘– π‘œπ‘˜π‘œπ‘ , β„Žπ‘œπ‘‘π‘– π‘˜π‘œπ‘›π‘‘π‘Žπ‘šπ‘–π‘›π‘Ž β„Žπ‘œ 𝑏𝑒𝑒 π‘šπ‘œπ‘œπ‘  𝑛𝑒’𝑒𝑏𝑒́ π‘“π‘œπ‘‘π‘– β„Žπ‘œπ‘ π‘– π‘Ÿπ‘Žπ‘– π‘œπ‘˜π‘œπ‘ . π΅π‘Žπ‘§π‘’π‘–π‘Ž π‘π‘Ž 𝑒𝑠𝑑𝑒𝑑𝑒 𝑛𝑒’𝑒𝑏𝑒́ π‘šπ‘Žπ‘˜ π‘–β„Žπ‘Ž 𝑏𝑒𝑒 π‘Ÿπ‘Žπ‘– π‘œπ‘˜π‘œπ‘  β„Žπ‘œ π‘›π‘–π‘Ž π‘π‘Ÿπ‘œπ‘“π‘’π‘›π‘‘π‘–π‘‘π‘Žπ‘‘π‘’ β„Žπ‘œπ‘ π‘– 0 π‘‘π‘œ’π‘œ π‘šπ‘’π‘‘π‘Ÿπ‘’ 80 𝑛𝑒’𝑒 π‘šπ‘Žπ‘–π‘œπ‘Ÿπ‘–π‘Ž π‘˜π‘œπ‘›π‘‘π‘Žπ‘šπ‘–π‘›π‘Žπ‘‘π‘’, 𝑛𝑒𝑛𝑒’𝑒 π‘–π‘˜π‘’π‘  π‘šπ‘Žπ‘– π‘–π‘‘π‘Ž π‘˜π‘œπ‘›π‘ π‘’π‘šπ‘’ π‘›π‘œ β„Žπ‘’π‘‘π‘Žπ‘› π‘šπ‘œπ‘Ÿπ‘Žπ‘  π‘Ÿπ‘Ž’𝑒𝑠 π‘π‘Žπ‘‘π‘Žπ‘˜ π‘›π‘œ π‘šπ‘œπ‘Ÿπ‘Žπ‘  π‘ π‘’π‘™π‘’π‘˜, π‘’π‘›π‘‘π‘Žπ‘’π‘› π‘π‘Ÿπ‘œπ‘—π‘’π‘‘π‘’ π‘–π‘‘π‘Ž 𝑛𝑒’𝑒, β„Žπ‘œπ‘‘π‘– π‘Ÿπ‘’π‘‘π‘’π‘§ π‘šπ‘œπ‘Ÿπ‘Žπ‘  π‘ π‘–π‘Ÿπ‘Ž 𝑛𝑒’𝑒. 𝐴𝑑𝑒 π‘Ÿπ‘’π‘‘π‘’π‘§ π‘šπ‘œπ‘Ÿπ‘Žπ‘  π‘–π‘‘π‘Ž 𝑛𝑒’𝑒, π‘–π‘‘π‘Ž π‘–β„Žπ‘Ž π‘Žπ‘‘π‘–π‘£π‘–π‘‘π‘Žπ‘‘π‘’ π‘™π‘’π‘π‘’π‘˜ π‘–π‘‘π‘Ž π‘šπ‘Žπ‘˜ π‘π‘Ÿπ‘’π‘ π‘–π‘§π‘Ž π‘Žπ‘‘π‘’ π‘–π‘šπ‘π‘™π‘’π‘šπ‘’π‘›π‘‘π‘Ž, π‘–π‘‘π‘Ž π‘šπ‘Žπ‘˜ β„Žπ‘Žπ‘Ÿπ‘–π‘– π‘ π‘’π‘›π‘‘π‘Ÿπ‘’ π‘‘π‘Ÿπ‘Žπ‘‘π‘Žπ‘šπ‘’π‘›π‘‘π‘’ 𝑏𝑒𝑒 π‘“π‘œ’π‘’π‘Ÿ, π‘œπ‘–π‘›π‘ π‘ŽΜ π‘Žπ‘‘π‘’ π‘‘π‘Ÿπ‘Žπ‘‘π‘Ž 𝑏𝑒𝑒 π‘“π‘œ’π‘’π‘Ÿ π‘ π‘–π‘Ÿπ‘Ž 𝑛𝑒’𝑒𝑏𝑒́ π‘π‘Ÿπ‘œπ‘‘π‘’π‘§ β„Žπ‘œπ‘ π‘– π‘–π‘‘π‘Ž π‘›π‘–π‘Ž π‘˜π‘œπ‘šπ‘’π‘›π‘–π‘‘π‘Žπ‘‘π‘’, 𝑠𝑒𝑔𝑒𝑛𝑑𝑒 π‘šπ‘Žπ‘˜ β„Žπ‘Žπ‘™π‘œ π‘˜π‘œπ‘™π‘’π‘˜π‘ π‘Žπ‘’π‘› π‘π‘Ž π‘–π‘‘π‘Ž π‘›π‘–π‘Ž π‘ π‘–π‘ π‘‘π‘’π‘šπ‘Ž π‘ π‘Žπ‘›π‘’π‘Žπ‘šπ‘’π‘›π‘‘π‘’, 𝑙𝑖𝑒-𝑙𝑖𝑒 𝑏𝑒𝑒 π‘“π‘œ’π‘’π‘Ÿ π‘ π‘–π‘Ÿπ‘Ž 𝑛𝑒’𝑒𝑏𝑒́ π‘šπ‘Žπ‘˜ π‘π‘Ÿπ‘œπ‘‘π‘’π‘§ β„Žπ‘œπ‘ π‘– π‘’π‘šπ‘Ž π‘˜π‘Žπ‘–π‘› π‘ π‘–π‘Ÿπ‘Ž 𝑠𝑒𝑖 π‘˜π‘Žπ‘›π‘Žπ‘™π‘–π‘§π‘Ž β„Žπ‘œπ‘‘π‘’ π‘π‘Ž π‘“π‘Žπ‘‘π‘–π‘› π‘‘π‘Žπ‘Ÿπ‘Žπ‘‘π‘šπ‘’π‘›π‘‘π‘’ π‘›π‘–π‘Žπ‘›, β„Žπ‘œπ‘‘π‘– π‘‘π‘Ÿπ‘Žπ‘‘π‘Ž β„Žπ‘œ 𝑑𝑖’π‘Žπ‘˜, β„Žπ‘Žπ‘“π‘œπ‘–π‘› π‘ π‘œπ‘’, 𝑛𝑒𝑛𝑒’𝑒 π‘™π‘Žπ‘π‘’π‘™π‘’ π‘“π‘œΜ π‘–π‘šπ‘π‘Žπ‘˜π‘‘π‘’ π‘π‘Ž π‘–π‘‘π‘Ž π‘›π‘–π‘Ž π‘Žπ‘šπ‘π‘–π‘’π‘›π‘‘π‘’ π‘›π‘œ π‘ π‘Žπ‘’Μπ‘‘π‘’. 𝐴𝑙𝑒𝑛 𝑑𝑒 𝑛𝑒’𝑒, 𝑠𝑒𝑖 β„Žπ‘Žπ‘™π‘œ π‘šπ‘œπ‘  π‘Ÿπ‘’π‘Žπ‘π‘–π‘™π‘–π‘‘π‘Žπ‘ π‘Žπ‘’π‘› π‘π‘Ž π‘–π‘‘π‘Ž π‘›π‘–π‘Ž π‘ π‘–π‘ π‘‘π‘’π‘šπ‘Ž π‘‘π‘Ÿπ‘’π‘›π‘Žπ‘—π‘’π‘› 𝑛𝑒’𝑒𝑏𝑒́ π‘šπ‘Žπ‘˜ π‘Žπ‘ π‘œπ‘ π‘–π‘Žπ‘‘π‘’ β„Žπ‘œ π‘ π‘–π‘ π‘‘π‘’π‘šπ‘Ž π‘ π‘Žπ‘›π‘’π‘Žπ‘šπ‘’π‘›π‘‘π‘’ π‘›π‘œπ‘šπ‘œπ‘  𝑠𝑒𝑖 π‘“π‘œΜ π‘˜π‘Žπ‘π‘Žπ‘ π‘–π‘‘π‘Žπ‘ π‘Žπ‘’π‘› π‘π‘Ž π‘–π‘›π‘ π‘‘π‘–π‘‘π‘’π‘–π‘ π‘Žπ‘’π‘› π‘Ÿπ‘’π‘™π‘’π‘£π‘Žπ‘›π‘‘π‘’ 𝑛𝑒’𝑒𝑏𝑒́ π‘šπ‘Žπ‘˜ 𝑠𝑒𝑖 π‘Ÿπ‘’π‘ π‘π‘œπ‘›π‘ π‘Žπ‘π‘–π‘™π‘–π‘§π‘Ž π‘π‘Ž π‘π‘Ÿπ‘œπ‘—π‘’π‘‘π‘’ π‘–π‘‘π‘Ž 𝑛𝑒’𝑒 π‘–β„Žπ‘Ž π‘“π‘’π‘‘π‘’π‘Ÿπ‘’ β„Žπ‘Žπ‘›π‘’π‘ π‘Žπ‘› 𝐡𝑇𝐿, 𝐸.𝑃 π‘›π‘œ π‘Žπ‘‘π‘–π‘£π‘–π‘‘π‘Žπ‘‘π‘’ π‘ π‘’π‘™π‘’π‘˜ π‘šπ‘Žπ‘˜ π‘œπ‘–π‘›π‘ π‘ŽΜ π‘Žπ‘‘π‘’ π‘šπ‘’π‘‘π‘Ž π‘–π‘‘π‘Ž π‘›π‘–π‘Ž π‘šπ‘’π‘›π‘‘π‘Žπ‘™π‘–π‘‘π‘Žπ‘‘π‘’ β„Žπ‘œπ‘‘π‘– π‘Žπ‘‘π‘œπ‘π‘‘π‘Ž π‘π‘Ž π‘ π‘–π‘ π‘‘π‘’π‘šπ‘Ž π‘“π‘œπ‘’π‘› 𝑛𝑒’𝑒𝑏𝑒́ π‘šπ‘Žπ‘˜ 𝑠𝑒𝑖 π‘’π‘ π‘‘π‘Žπ‘π‘’π‘™π‘’π‘ π‘’ π‘™π‘–π‘’β„Žπ‘œπ‘ π‘– π‘π‘Ÿπ‘œπ‘—π‘’π‘‘π‘’ π‘–π‘‘π‘Ž 𝑛𝑒’𝑒. πΈπ‘›π‘‘π‘Žπ‘’π‘› π‘˜π‘œπ‘šπ‘π‘œπ‘›π‘’π‘›π‘‘π‘’ β„Žπ‘–π‘Ÿπ‘Žπ‘˜ 𝑛𝑒’𝑒 π‘šπ‘Žπ‘˜ 𝑠𝑒𝑖 π‘–π‘šπ‘π‘™π‘’π‘šπ‘’π‘›π‘‘π‘Ž π‘–β„Žπ‘Ž π‘π‘Ÿπ‘œπ‘—π‘’π‘‘π‘’ π‘–π‘‘π‘Ž 𝑛𝑒’𝑒”, esplika Reprezentante DE MCA-TL, I.P.
 
Reprezentante SEEAS, Asesór Zeca Smith husu ba reprezentante suku no aldeia ne’ebé mak partisipa iha atividade konsultasaun públika ne’e, atu tau mos iha ajenda eskontru konsellu no estraordinária suku nian, nune’e bele esplika ba populasaun sira hodi hatene klaru ou iha koñesimentu kona-bá projetu saida mak sei implementa iha futuru no husu atu kolabora ho di’ak, atu nune’e, wainhira iha faze implementasaun nian, labele iha intervensaun ruma hosi komunidade.
 
Enkuantu projetu ne’e rasik, hetan apoiu fundus gratuíta hosi Governu EUA liuhosi MCC ne’ebé servisu hamutuk ho MCA-TL, I.P no tuir planu atu implementa iha Bebonuk Díli.
 
Durante iha atividade konsultasaun ne’e, tékniku hosi konsultór Kompañia Internasionál Nicholas O'Dwyer Ltd (NOD) halo mos aprezentasaun kona-bá Termu Referensia ba partisipante sira ligadu ho saneamentu integradu iha Manleuana no Comoro.
 
Entidade ne’ebé partisipa iha konsultasaun públiku ne'e, mai hosi SEEAS, BTL, E.P rasik, MCA-TL, I.P no NOD, lideransa aldeia no suku Manleuana no Comoro.


Share on Social Media: